cuộc sống thú vị

Có một nghịch lý rất thú vị trong đời sống xã hội mà có lẽ ai rồi cũng từng trải qua ít nhất một lần. Khi còn trẻ, chúng ta thường cảm thấy khó chịu mỗi khi gặp những câu hỏi như: "Bao giờ lấy vợ?", "Bao giờ lấy chồng?", "Lương tháng bao nhiêu?", "Mua nhà chưa?", "Có con chưa?", "Sao vẫn chưa sinh đứa thứ hai?", "Định ở vậy cả đời à?". Những câu hỏi ấy xuất hiện ở mọi nơi, từ bữa cơm gia đình, đám cưới, đám giỗ, họp lớp, nơi làm việc cho đến những cuộc gặp gỡ tình cờ với người quen lâu ngày không gặp. Chúng ta thường cười cho qua, trả lời chiếu lệ vài câu để kết thúc cuộc đối thoại càng nhanh càng tốt, rồi trong lòng tự nhủ rằng nếu sau này mình lớn tuổi hơn, mình sẽ không bao giờ hỏi người khác những điều như vậy. Thế nhưng kỳ lạ thay, rất nhiều người sau khi bước sang một giai đoạn khác của cuộc đời lại bắt đầu lặp lại chính những câu hỏi mà ngày xưa họ từng ghét. Điều gì đã khiến con người dễ dàng quên đi cảm giác...

Trước đây, con người đấu tranh để có ngày làm việc tám giờ. Ngày nay, con người lại đang phải đấu tranh để giữ lại những giờ không làm việc. Đó là một nghịch lý đặc biệt của thời đại số. Khi email có thể gửi chỉ trong vài giây, điện thoại thông minh luôn nằm trong túi áo và các ứng dụng nhắn tin khiến mọi người có thể tìm thấy nhau bất cứ lúc nào, ranh giới giữa công việc và cuộc sống riêng tư dần bị xóa nhòa. Công nghệ được tạo ra để giải phóng con người khỏi những giới hạn về không gian và thời gian, nhưng trong nhiều trường hợp, chính nó lại trở thành sợi dây vô hình trói buộc con người vào công việc suốt hai mươi bốn giờ mỗi ngày.

  Có một nghịch lý rất đáng suy ngẫm trong xã hội hiện đại: càng những nghề có sứ mệnh chăm sóc người khác, con người lại càng dễ quên chăm sóc chính mình. Người bác sĩ chữa bệnh cho hàng trăm bệnh nhân nhưng nhiều năm không nhận ra bản thân đang trầm cảm. Người điều dưỡng động viên người bệnh kiên cường vượt qua đau đớn nhưng lại âm thầm khóc sau mỗi ca trực đêm. Người giáo viên dạy học sinh cách yêu thương bản thân nhưng chính họ cũng đang kiệt quệ bởi áp lực thành tích. Người làm công tác xã hội, nhà tâm lý, nhân viên cứu hộ hay những người luôn xuất hiện để nâng đỡ người khác, cuối cùng lại không biết phải tìm ai khi chính mình gục ngã.

Một đoạn video xuất hiện trên TikTok ghi lại cảnh hai nữ sinh đang mặc đồng phục thực tập ngành y, sử dụng ngôn từ tục tĩu trong lúc livestream và thậm chí buông lời đùa cợt về việc "tiêm thuốc độc" người tương tác. Không lâu sau đó, một tài khoản khác, được xác định là của một sinh viên ngành Hộ sinh, đăng tải đoạn video với nội dung rằng nếu bị bệnh nhân coi thường vì còn là sinh viên thì sẽ "xếp giường vào góc" và "lấy ven trật ba lần" để trả đũa. Cả hai sự việc đều nhanh chóng gây phẫn nộ, dẫn đến các hình thức xử lý kỷ luật từ nhà trường và cơ sở đào tạo, đồng thời khơi lên một cuộc tranh luận rộng lớn trong xã hội về đạo đức của người học ngành y.

Gần đây có nhiều nghệ sĩ nổi tiếng bị bắt vì ma túy, công chúng phản ứng theo một kịch bản quen thuộc. Ban đầu là sửng sốt, tiếp theo là thất vọng, rồi cuối cùng là những lời kết luận đầy chắc chắn: "Hóa ra con người thật của anh ta là như vậy." Điều tương tự cũng xảy ra khi một người vốn được xem là hiền lành bỗng trở thành kẻ phạm tội, khi một người bạn bỗng quay lưng phản bội, hay khi ai đó ghét chúng ta dù giữa hai bên chưa từng tồn tại bất kỳ xung đột nào. Chúng ta luôn có xu hướng tìm kiếm một lời giải thích đơn giản cho những hiện tượng phức tạp. Chúng ta thích tin rằng con người hoặc tốt, hoặc xấu; hoặc thiện, hoặc ác; hoặc chân thành, hoặc giả dối. Nhưng có lẽ sự thật chưa bao giờ đơn giản đến thế.

Có lẽ sẽ không quá lời nếu nói rằng lịch sử của văn minh cũng là lịch sử của những chiếc mặt nạ. Con người nguyên thủy dùng đất, than và khoáng chất để vẽ lên khuôn mặt trong các nghi lễ. Người Ai Cập cổ đại kẻ mắt không chỉ để làm đẹp mà còn như một biểu tượng của quyền lực và thần tính. Những chiếc mặt nạ trong kịch Hy Lạp không chỉ giúp diễn viên hóa thân thành nhân vật mà còn nhắc nhở rằng đời sống vốn luôn là một sân khấu. Đến thời hiện đại, chiếc mặt nạ không còn được làm bằng gỗ hay bằng đồng. Nó được làm bằng mỹ phẩm, bằng quần áo, bằng học vị, bằng địa vị xã hội, bằng những bức ảnh đã qua chỉnh sửa, bằng những lời giới thiệu hào nhoáng và bằng vô số hình ảnh mà con người cẩn thận lựa chọn để thế giới nhìn thấy.